hoan.uk

Anten lưỡng cực chéo Turnstile

Ăng-ten

Giới thiệu

Công cụTrung cấpLứa tuổi 14–9920 phútITU-ARRL RF-TECH-08NGSS HS-PS4-2

Hai chấn tử lưỡng cực đặt vuông góc, cấp nguồn lệch pha 90°, tạo thành anten phân cực tròn để thu vệ tinh thời tiết NOAA và Meteor. Chọn tần số, góc cụp cánh và cách phối hợp trở kháng, rồi xem bảng kích thước và mô hình 3D.

Các bước

Xong 0 trên 4

Cách hoạt động

Phối hợp trở kháng RF và chuyện "dây chữ U" (U-balun)

1. Tối ưu: uốn cánh cụp xuống (30° đến 45°)

Uốn bốn cánh chúc xuống như hình nón ngược sẽ kéo trở kháng mỗi dipole từ 73 Ω lên khoảng 100 Ω. Khi ghép song song, điểm cấp nguồn rơi gần 50 Ω nên đấu thẳng cáp 50 Ω mà không cần biến áp.

Z = 96 Ω / 2 = 48 Ω (SWR ≈ 1,04)

2. Biến áp 1/4 sóng 75 Ω (Q-section)

Nếu giữ cánh nằm ngang (cụp 0°, điểm cấp nguồn khoảng 36 Ω), hãy hàn nối một đoạn cáp 75 Ω (RG-59 hoặc RG-6) dài 1/4 bước sóng để đưa trở kháng về gần 50 Ω.

L = 408,8 mm (RG-6 xốp)

3. Đấu thẳng cáp 50 Ω (chỉ thu)

Với SDR chỉ thu (RTL-SDR, HackRF): đấu thẳng cáp 50 Ω vào điểm cấp nguồn 36 Ω cho SWR khoảng 1,38. Suy hao dưới 0,12 dB, không đáng kể trong thực tế.

SWR = 50 / 36,5 ≈ 1,37:1

Lưu ý quan trọng khi thiết kế và chế tạo anten Turnstile

  1. Cáp đồng trục bọc giáp so với dây bẹt song song. Toàn bộ dây cấp nguồn và dây trễ pha của Turnstile phải dùng cáp đồng trục 50 Ω bọc giáp (ví dụ RG-58 hoặc RG-316). Tuyệt đối không dùng dây bẹt song song 300 Ω không bọc: dây này dễ lệch cộng hưởng, thu nhiễu từ thiết bị điện tử xung quanh và mất cân bằng pha khi ẩm ướt hoặc đặt gần cột kim loại.
  2. Vì sao góc cụp 30° đến 45° lý tưởng cho vệ tinh quỹ đạo thấp. Khi cánh nằm ngang, bức xạ tập trung lên thiên đỉnh và có vùng null sâu gần chân trời (góc ngẩng 5° đến 20°). Uốn cánh xuống 30° đến 45° mở búp sóng thành vòm rộng, giúp thu tín hiệu ngay khi vệ tinh vừa ló lên khỏi chân trời, đồng thời nâng trở kháng điểm cấp nguồn về gần 50 Ω.
  3. Đổi phân cực RHCP và LHCP. Dây trễ 90° giữa Dipole 1 và Dipole 2 quyết định chiều quay của sóng. Để đổi giữa RHCP (chuẩn cho vệ tinh thời tiết NOAA và Meteor) và LHCP, không cần đổi chiều dài cáp: chỉ cần tráo hai mối hàn lõi và vỏ giáp tại điểm cấp nguồn của Dipole 2.
  4. Chống nước và chống ăn mòn cáp đồng trục. Nước hút vào lớp giáp bện do hiện tượng mao dẫn là nguyên nhân chính làm hỏng anten ngoài trời: nó làm oxy hóa dây đồng và biến cáp thành tải suy hao. Bọc mọi mối hàn bằng ống co nhiệt có keo và bịt kín hộp nguồn bằng silicone RTV trung tính (silicone axit axetic ăn mòn đồng).

Câu hỏi

Vì sao hai dipole được cấp nguồn lệch pha 90°?
Tăng góc cụp cánh lên 30° đến 45° có tác dụng gì?
Làm thế nào đổi RHCP sang LHCP mà không cần cắt cáp?
Bảng kích thước cắt chấn tử và thông số
Chi tiếtChiều dàiGhi chú
Nhánh Dipole 1 (một nửa)535,3 mmCắt 2 nhánh. Lắp dọc theo trục X.
Nhánh Dipole 2 (một nửa)535,3 mmCắt 2 nhánh. Lắp dọc theo trục Y.
Khoảng cách tầng phản xạ564,7 mmKhoảng cách từ giàn chấn tử chính xuống giàn phản xạ.

Cáp đồng trục dịch pha 90° (phasing harness)

Để tạo trường bức xạ phân cực tròn (RHCP hoặc LHCP), hai chấn tử vuông góc phải được cấp nguồn lệch pha đúng 90°. Hãy nối chúng bằng một đoạn cáp đồng trục trễ pha 1/4 bước sóng (90°):

Loại cáp đồng trụcHệ số vận tốc (VF)Chiều dài đoạn cáp trễ pha
Nhựa PE đặc (RG-58, RG-59)0,66359,8 mm
Nhựa PE xốp (LMR-195, LMR-240)0,8436,1 mm
Teflon PTFE (RG-316, RG-142)0,7381,6 mm

Lưu ý: để chuyển đổi giữa RHCP và LHCP ngoài thực tế mà không cần cắt cáp mới, chỉ cần tráo đổi mối hàn lõi và vỏ giáp tại đầu nối vào Dipole 2.

Bảng vật tư và danh mục thi công
Hạng mục vật tưThông số và quy cáchSố lượngChiều dài
Cánh chấn tử bức xạ (driven arms)Ống nhôm hoặc đồng đặc Ø 4 mm4 thanh535,3 mm (+10 mm để tỉa)
Dây trễ pha 90° (phasing coax)Cáp đồng trục 50 Ω (RG-58, RG-316, VF=0,66)1 đoạn359,8 mm
Cánh phản xạ (reflector elements)Ống nhôm Ø 4 mm (hoặc lưới thép kẽm ≥ 1,1λ)2 thanh1.124,2 mm
Đoạn cáp biến áp Q-match 75 ΩCáp truyền hình 75 Ω (RG-6 xốp VF≈0,75 hoặc RG-59 đặc VF=0,66)1 đoạn408,8 mm
Ống trụ trung tâm (support mast)Ống nhựa PVC cách điện Ø 27 đến Ø 34 mm1 đoạn≥ 965 mm
Cút nối chữ thập 4 ngảKhớp nối chữ thập PVC để giữ bốn cánh vuông góc1 đoạnPVC
Bu-lông và khuyên hàn dâyBu-lông, đai ốc inox 304 M4/M5 + cos tròn4 bộInox 304 chống gỉ
Chống nước và bảo vệ mối hànHộp nối IP65, keo silicone RTV trung tính, ống co nhiệt có keo1 góiBịt kín 100% ngoài trời